Akredytacja

Akredytacja to proces, w którym określa się, czy program edukacyjny (uczelnia) spełnia ustanowione przez agendę akredytacyjną kryteria jakości, które gwarantują poziom kształcenia uznany za minimalny (czasami bardzo wysoki) poziom satysfakcjonujący. Efektem akredytacji jest opinia, czy program, bądź uczelnia, spełnia progowe standardy jakości (decyzja „tak-nie”). W toku akredytacji ocenia się cele kształcenia i ich realizację, porównując je do standardów. Pozytywny wynik akredytacji jest podawany do wiadomości publicznej przez zainteresowaną uczelnię.

Celem oceny jakości jest orzeczenie o osiąganym poziomie kształcenia poprzez porównanie osiągnięć szkoły z określonymi uprzednio standardami i umieszczenie wyników na skali ocen. Pozwala na porównanie osiągnięć różnych szkół, na co nie pozwala akredytacja. Ocena najczęściej dokonywana jest przez instytucję zewnętrzną do ocenianej (rządową, profesjonalną, sponsorującą) jest podawana do wiadomości publicznej i może mieć skutki finansowe dla ocenianej uczelni.

Inny charakter ma licencjonowanie, czyli nadawanie instytucji edukacyjnej prawa do prowadzenia działalności. Może być udzielane ex ante lub odnawiane po pewnym okresie działalności. W obydwu przypadkach organ licencjonujący sprawdza, czy szkoła wypełnia pewne formalne wymogi – ustanowione wcześniej wskaˇniki i podejmuje decyzję co do działania placówki. Licencjonowanie poprzedza wszelkie formy zapewnienia jakości, jako warunek wstępny działalności szkół i pełnione jest przez placówki krajowe lub regionalne.

Wyżej przytoczone „definicje” zostały zaczerpnięte z referatu nt: „Akredytacja w szkolnictwie wyższym w Polsce: doświadczenia i propozycje” wygłoszonego przez dr Ewę Chmielecką w czasie Konferencji Prorektorów ds. Kształcenia Polskich Uczelni Technicznych, która odbyła się 19-20 kwietnia 1999 roku, w Politechnice Gdańskiej. Właśnie na tej konferencji rozpoczęła się dyskusja nad oceną jakości kształcenia na technicznych uczelniach wyższych, nad celowością wprowadzenia akredytacji oraz na temat stosowanych już procedur akredytacyjnych, zarówno w Polsce, jak i za granicą.

Obecnie, kiedy na uczelniach wyższych studiuje coraz więcej młodzieży, należy zwrócić szczególną uwagę na jakość kształcenia. Na poziom oferty edukacyjnej, która przede wszystkim dla kursów zaocznych i wieczorowych może być na niewłaściwym poziomie. Zwiększanie liczby studentów, tak uciążliwe dla na ogół nie wzrastającej liczby nauczycieli akademickich, wymuszane głównie przez zależność od dotacji budżetowej, nie jest na pewno korzystne dla procesu edukacji. Istnieje wiele przyczyn mogących powodować pogorszenie poziomu edukacji, a do obowiązków władz uczelni należy nadzór nad poziomem dydaktyki i nauki oraz stosowanie procedur kontrolnych.

W latach 1999-2001, czasie kolejnych dyskusji prorektorzy stwierdzili, że nie tylko możliwość akredytacji kierunków, ale także zapoznanie się z wymogami standardów kierunków, raportów samooceny, a więc dokumentami akredytacyjnymi, a także świadomość, że duża liczba jednostek edukacyjnych podejmie trud akredytacji, wpłynie na proces podnoszenia jakości kształcenia, na dążenie do spełnienia wymogów akredytacyjnych. Uznano więc, że celowym jest przygotowanie zasad i trybu postępowania akredytacyjnego, ponieważ jak już wspomniano, nawet znajomość kryteriów oceny, z punktu widzenia jakości kształcenia, może dawać korzystne rezultaty. Konsultacje z rektorami uczelni technicznych potwierdziły poglądy większości prorektorów ds. kształcenia, że należy przystąpić do prac nad powołaniem Komisji Akredytacyjnej Uczelni Technicznych (KAUT). W tym czasie istniała już Uniwersytecka Komisja Akredytacyjna (UKA), której dokumenty i działalność stanowiły wzór i pomogły szybciej przebyć etap powołania komisji, opracowania procedury akredytacyjnej i przygotowania wzorów dokumentów.

W przygotowaniu pierwszych wersji tekstów wszystkich dokumentów uczestniczyli bardzo czynnie prof. Bohdan Macukow i prof. Marek Witkowski, za co serdecznie dziękuję.

Przyjęto następujące założenia: akredytacja dotyczy kierunków studiów, jest dobrowolna, koszty związane z procedurą akredytacyjną ponosi jednostka zgłaszająca się do akredytacji. Akredytacja będzie wykonywana przez ekspertów reprezentujących środowisko akademickie z udziałem przedstawicieli pracodawców. Akredytacji będzie udzielać Komisja Akredytacyjna Uczelni Technicznych. Nadzór nad działalnością Komisji będzie sprawować Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych. Działalność KAUT powinna obejmować szeroko rozumianą działalność na rzecz jakości kształcenia, związaną również z propagowaniem idei akredytacji, standardów oceny jakości kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów, współpracy z działającymi już w Polsce komisjami akredytacyjnymi, a także strukturami za granicą.

Prof. Alicja Konczakowska
Honorowy Członek KAUT